Antalya'nın Selçuklu Mirası: Camiler, Hanlar, Medreseler

Yivli Minare, Kaleiçi'nin kuzey ucunda kentin simgesidir. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ndeki kayda göre minare Sultan I. Alaaddin Keykubad'ın emriyle yapılmıştır ve cami 1230'da, yıkık eski bir kilisenin duvarlarından yararlanılarak inşa edilmiştir. Külliye bugün Geçici Liste'dedir.

Aynı külliyedeki Atabey Armağan Medresesi'nin yalnız taç kapısı ayaktadır; Küre Ansiklopedisi'ne göre kapı üzerindeki tarih Hicri 637'ye (Miladi 1239) karşılık gelir ve yapı II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Atabey Armağan tarafından yaptırılmıştır. Yakındaki Karatay Medresesi'nden de taç kapı ve bazı duvarlar kalmıştır; vezir Celaleddin Karatay'ın yaptırdığı medrese bir kaynakta 1250'ye, bir başkasında 1251'e tarihlenir.

Evdir Han

Döşemealtı'nda, Yeşilbayır yakınındaki Selçuklu kervansarayıdır. Bir tarih sitesi hanı I. İzzeddin Keykavus dönemine (1210–1219) bağlar; bu tarihleme başka bir kaynakla doğrulanamadığından kesin kabul edilmemelidir.

Kırkgöz Han

Yine Döşemealtı'nda, kent merkezinin kuzeybatısındaki han, kaynaklarda II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemine (1236/1237–1246) tarihlenir. Kaynaklara göre kent merkezinin yaklaşık 30 kilometre kuzeybatısındadır. Aynı ilçedeki Kırkgöz Gölü ayrı bir doğa alanıdır; ikisini karıştırmayın.

Alarahan Kervansarayı

Alanya ile Manavgat arasında, Alara Çayı kıyısındaki han, kuzeydoğu kapısındaki kitabeye göre Sultan Alaaddin Keykubad tarafından 1231–1232'de yaptırılmıştır. Hanın yaklaşık 800 metre uzağındaki Alara Kalesi, Vikipedi'ye göre Alanya'nın Selçuklulara geçmesinin ardından 1231'de teslim edilmiştir. Alarahan, odaları uzun ve dar bir avlunun çevresine dizilen, ahırlarla kuşatılmış farklı bir plana sahiptir; kaynaklar bu planı Eshab-ı Kehf ve Mama Hatun hanlarıyla birlikte eş odaklı Selçuklu hanları arasında sayar. Han Osmanlı döneminde medrese olarak da kullanılmıştır.

Alanya'da yarımadanın üzerindeki Alanya Kalesi, limanı koruyan sekizgen Kızıl Kule (Alanya) ve kale eteğindeki Alanya Tersanesi ve Tophane bu dönemin başlıca yapılarıdır. Boğaziçi Üniversitesi arşivindeki bir kayıt Tersane ile Kızıl Kule'yi 1226'ya tarihler; bir ansiklopedi maddesi ise tersaneyi 1228'e verir. Ayrıntılar için sitemizdeki Alanya Rehberi'ne bakabilirsiniz.

Gündoğmuş'ta Alara Çayı'nı aşan Ali Köprüsü, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre bölgede Selçuklu döneminde yapılan dört köprüden günümüze ulaşan ikisinden biridir ve yapımı Alaaddin Keykubad'a atfedilir.

Korkuteli'deki Korkuteli Sultan Alaaddin Camii ve Medresesi ise Selçukluların ardından gelen Beylikler dönemine aittir. Caminin banisi konusunda iki görüş vardır: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yapıyı Karamanoğlu Alaaddin Bey dönemine bağlarken bazı akademik kaynaklar Hamitoğulları dönemiyle ilişkilendirir. Yanındaki medrese kitabesine göre Hicri 719'da (Miladi 1319) Sinaneddin Çalış bin İlyas tarafından yaptırılmıştır. Cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün restorasyonunun ardından yeniden ibadete açılmıştır.